Kontrowersje wokół ograniczeń praw i wolności wprowadzanych na czas epidemii

 
Nieprzestrzeganie przez przedsiębiorców obostrzeń sanitarnych wprowadzonych na czas epidemii może rodzić dla nich surowe konsekwencje o charakterze ekonomicznym, związane z administracyjnymi karami pieniężnymi nakładanymi przez Powiatowych Inspektorów Sanitarnych (art. 48a ust. 1 pkt 3 ustawy o chorobach zakaźnych). Tego rodzaju naruszenia są zagrożone karami w rozmiarze od 10 000 do 30 000 zł. Kary pieniężne są nakładane w drodze decyzji administracyjnej, co oznacza, że podlegają rygorowi natychmiastowej wykonalności.

Sankcje nakładane za naruszenia zakazów administracyjnych wprowadzanych w związku z epidemią SARS-CoV-2 są postrzegane jako kontrowersyjne. Istnieją uzasadnione wątpliwości co do mocy prawnej przepisów rozporządzeń Rady Ministrów, którymi wprowadzane są ograniczenia praw i wolności gwarantowanych przez Konstytucję RP.  

Standardy wprowadzania ograniczeń praw i wolności gwarantowanych przez Konstytucję RP

Standardy wprowadzania ograniczeń praw i wolności gwarantowanych przez Konstytucję RP, wynikają z art. 31 ust. 3 ustawy zasadniczej. Swoboda prowadzenia działalności gospodarczej też jest nimi objęta. Przy tym, w świetle art. 22 Konstytucji RP, ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.

 

Dodatkowo, na mocy art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, rozporządzania muszą być wydawane przez umocowany organ na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania.

 

Prawodawca musi te standardy respektować. Są wyznacznikiem zgodności wprowadzanych ograniczeń praw i wolności z Konstytucją RP.

Stan epidemii nie jest stanem nadzwyczajnym

W przypadku wprowadzenia jednego ze stanów nadzwyczajnych, których dotyczy art. 228 Konstytucji RP (jest nim m.in. stan klęski żywiołowej), władze państwowe mogą ograniczać konstytucyjne prawa i wolności na mniej rygorystycznych warunkach.

Obowiązujący w Polsce stan epidemii nie jest jednym ze stanów nadzwyczajnych. Oznacza to, że konstytucyjne standardy ograniczania praw i wolności znajdują zastosowanie do oceny zgodności z ustawą zasadniczą wszystkich obostrzeń, które są wprowadzane w Polsce w związku z epidemią SARS-CoV-2. Nawet tak trudna sytuacja epidemiczna, z jaką mamy do czynienia obecnie, nie może stanowić uzasadnienia dla rozluźnienia tych standardów.

 

Moc prawna zakazów wprowadzanych rozporządzeniami

Wobec tego są podstawy by kwestionować moc obowiązującą zakazów oraz ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorców działających w określonych branżach, które były i są wprowadzane obecnie w drodze rozporządzeń wykonawczych do ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Skargi na decyzje administracyjne Sanepidu

Następstwem wyboru przez władze państwowe określonych instrumentów prawnych do walki z epidemią SARS-CoV-2 są i będą skargi na decyzje administracyjne Sanepidu, którymi nakładano kary pieniężne za łamanie obostrzeń wprowadzanych rozporządzeniami. Takie skargi składają do sądów administracyjnych także przedsiębiorcy. Już zapadają rozstrzygnięcia korzystne dla skarżących.

Pozwy przeciwko Skarbowi Państwa

Stosunkowo nowym zjawiskiem są natomiast pozwy indywidualne i zbiorowe o odszkodowania „za lockdown”, kierowane przeciwko Skarbowi Państwa. Składają je przedsiębiorcy z tych branż, które najmocniej dotknął zakaz prowadzenia działalności gospodarczej, tj.  przedsiębiorcy prowadzący hotele, restauracje czy kluby fitness. Należy się liczyć z tym, że duży napływ takich pozwów, zwłaszcza w wielkich miastach, może się przełożyć na istotne wydłużenie okresu oczekiwania na prawomocne orzeczenie sądu.

Tags: No tags

Comments are closed.